Mens en Dier

nauwe band

Mensen en dieren kunnen samen een nauwe band opbouwen. Huisdieren moeten een taak hebben. Waar de dieren in de vrije natuur al vrijwel alle beschikbare tijd nodig hebben om aan voldoende voedsel te komen, zorg te dragen voor de jongen of het bestendigen van de sociale banden in de groep, zijn hun verwanten die tot onze huisdieren zijn geworden in een heel andere situatie terecht gekomen. Logisch dat deze dieren een alternatief zoeken voor het vullen van de overgebleven tijd en het invullen van hun behoefte aan sociaal gedrag. Werken met of voor hun mens is daar onderdeel van. Veel dieren hebben ook geleerd een hele trukendoos te bedienen om aandacht te krijgen van hun mens. Vaak doen ze dat zo geraffineerd dat het door de baas dit niet altijd als zodanig herkent. Niet zelden leidt het ook tot gedragsproblemen en frustratie van dier en mens. De taal van dieren is anders en hun sociale gedrag ook. Dat maakt dat het de moeite loont hier in te investeren.

stress

Het paard is een vluchtdier. Om in de natuur te kunnen overleven is het afhankelijk van zijn alertheid en die van de rest van de kudde. Bij onraad moet de gehele kudde zich snel uit de voeten kunnen maken. Ons huidige, gedomesticeerde paard beschikt nog over de zelfde aanleg. Vaak is echter de mogelijkheid tot werkelijk fysiek vluchten onmogelijk, waardoor de stress geen uitlaatklep kan vinden.
Het paard is een sociaal levend dier is en voor zijn overleven afhankelijk is van de rest van de kudde. Een paard is dan ook heel alert op onrust bij andere paarden en reageert daar zelf vaak ook heftig op. Onze huispaarden kunnen ook sterk reageren op stress of onrust van hun baas.

Nu moeten we wel even bedenken dat de noemer 'stress' wel een heel algemeen gebruikte vergaarbak is voor alle vormen van ongemak bij het paard. Om iets aan de stress te kunnen doen moeten we nauwkeuriger observeren om de aard van het probleem te achterhalen.

Vaak wordt de stress ook niet als zodanig herkent en wordt het paard bestempeld als 'dominant' of 'agressief'. Het zal duidelijk zijn dat dit de problemen in wezen alleen maar groter maakt en zelfs tot gevaarlijke situaties kan leiden. Een andere uiting van stress,  die niet als zodanig erkent wordt, vinden we onder de noemer 'stalondeugden'. 'Stereotype gedrag' is een betere, neutrale term, die ook niet impliceert dat de schuld bij het paard ligt.

Stress heeft ook duidelijk fysieke gevolgen. Eén daarvan kan een continue verhoogde spiertonus (spierspanning) zijn. Het gevolg is dat het paard minder goed beweegt en dat de risico's op blessures veel groter is. Er zijn ook paarden die hun stress in hun gedrag niet echt duidelijk laten zien, maar die naar binnengekeerd raken. Deze paarden ontwikkelen vaak een breed pakket van lichamelijke klachten die regulier moeilijk te behandelen zijn of bij herhaling terugkomen.

behandelen van stress

Wij leven in een drukke, levendige wereld met veel stressoren; in ons werk, in ons privé-leven en vanuit ons zelf. Om ons te kunnen ontspannen en bij te tanken, komen we terecht bij ons paard. Zoals al eerder opgemerkt, zijn paarden erg gevoelig voor het gedrag van hun soortgenoten, maar ook dat van hun baas. De baas komt vervolgens, tussen alle drukke bedrijvigheden door, bij zijn/haar paard aan en neemt alle stress en onrust uit de mensenwereld mee naar het paard.  

Het is een 'open deur', maar wie zich bewust is van zijn/haar stress, heeft het probleem al grotendeels opgelost. Paarden vormen vaak een goede spiegel voor spanning bij de eigenaar/verzorger. Dit wordt niet altijd gewaardeerd, maar eigenlijk zouden wij het paard dankbaar moeten zijn, voor het feit dat het ons dit laat zien.

In een holistische aanpak van stress en gedragsproblemen, is de aandacht voor de emotionele en fysieke aspecten van het paard, maar ook voor zijn sociale omgeving, leefomstandigheden en voeding. Stress kan lichamelijke klachten veroorzaken, maar andersom kunnen fysieke klachten ook stress veroorzaken (denk maar aan een slecht passend zadel). Ook de eigenaar wordt in de behandeling betrokken en krijgt adviezen met betrekking tot de training en omgang met het paard. In sommige gevallen wordt ook de eigenaar zelf behandeld of doorverwezen.